Actief of passief beleggen: wat werkt beter?

Als beginnend belegger moet je kiezen: ga je actief of passief beleggen? Voordat je die keuze maakt, wil je natuurlijk weten wat de beste kans geeft op een hoog rendement. In dit artikel leer je de verschillen tussen actief en passief beleggen beter kennen en duik je in de cijfers: wat levert historisch gezien het meeste op? 

Wat is actief beleggen? Selecteren en timen

Actief beleggen betekent dat je 2 dingen doet: je selecteert zelf je beleggingen en probeert je aan- en verkopen zo slim mogelijk te timen. Hier moet je een aantal inschattingen voor maken: 

• Welke beleggingen gaan sneller in waarde stijgen dan de markt als geheel?
• Wat is een goed moment om ze in te kopen voor een gunstige prijs?
• Wanneer staat hun waarde op z’n hoogst en kun je ze met maximale winst verkopen? 

Je moet veel bijhouden om dit allemaal goed te doen, denk aan de koersen, het nieuws en de cijfers van bedrijven. Dat zijn allemaal factoren die de waarde van beleggingen kunnen beïnvloeden. 

Wat is passief beleggen? Spreiden en achteroverleunen

Bij passief beleggen doe je juist het tegenovergestelde: je koopt breed in, bijvoorbeeld via een indexfonds of ETF waarmee je je geld spreidt over honderden tot duizenden bedrijven in allerlei sectoren en wereldregio’s. Let op dat niet alle indexfondsen en ETF’s breed gespreid zijn, dus kies wel de juiste uit voor een passieve beleggingsstrategie.  

Verder handel je zo min mogelijk, ‘buy and hold’ heet dat. Je vertrouwt erop dat al je beleggingen samen op lange termijn meer waard worden doordat de wereldeconomie groeit. Tot nu toe is dat namelijk altijd zo gegaan, ondanks een dipje af en toe (al geven resultaten uit het verleden natuurlijk geen garantie voor de toekomst). 

Bij passief beleggen selecteer en time je dus niet. Je spreidt je kansen over meerdere beleggingen en laat de tijd zijn werk doen. Dit betekent dat je minder hoeft uit te zoeken en dus ook minder tijd kwijt bent aan beleggen. 

Wat zeggen de 2 kampen? 

Maar welke van deze strategieën is nou beter? Daarover bestaat een levendige discussie, met hardcore fans aan beide kanten. Dit is wat ze zeggen: 

• Actieve beleggers: ‘Met onze strategie kun je rendementen halen die met passief beleggen niet mogelijk zijn.’ Bij passief beleggen haal je namelijk altijd het (gewogen) gemiddelde rendement van al je beleggingen samen (de index) – niets meer, niets minder. Met actief beleggen kun je beleggingen vinden die het juist beter doen dan het gemiddelde; echte ‘winnaars’. Als je daarbij ook nog slim timet, kun je ‘de markt verslaan’: een beter rendement halen dan met passief beleggen.
• Passieve beleggers: ‘Met onze strategie heb je meer kans op een goed rendement.’ Actief beleggen is namelijk heel moeilijk: je moet in feite de toekomst voorspellen op basis van allerlei signalen. De kans dat je een verkeerde inschatting maakt (en dus een misser), is groot. Bij passief beleggen hoef je zulke inschattingen niet te maken en heb je dus ook minder kans op missers. 

Wat zegt het onderzoek? Een blik op de cijfers 

Maar wie heeft er nou gelijk? Daar is volop onderzoek naar gedaan. En wat blijkt: passieve beleggers hebben de cijfers aan hun kant. Hieronder zie je 2 onderzoeken die dit laten zien.  

De SPIVA Scorecard

Een bekende ‘scheidsrechter’ in het passief-versus-actief-debat is S&P Dow Jones Indices, dat sinds 2022 de SPIVA Scorecard publiceert: een halfjaarlijkse vergelijking tussen actief beheerde fondsen en hun benchmark-index. 

Uit de Scorecard blijkt dat actief beheerde fondsen historisch gezien ondermaats presteren: in de meeste gevallen halen zij slechtere rendementen dan passieve fondsen.

Percentage actief beheerde fondsen in Europa dat slechter presteert dan de index 

Bron: SPIVA Europe Scorecards van 31 december 2025. 

Kijk je naar de tabel hierboven, dan vallen er 2 dingen op:

• Het merendeel van de actief beheerde fondsen presteert slechter dan de index die ze proberen te verslaan.
• Hoe langer de periode, hoe kleiner de kans dat een actief fonds wint. Uit de bijbehorende Persistence Scorecard blijkt dat fondsen die het in een bepaald jaar heel goed doen, dit de jaren erna niet volhouden. Dat wijst erop dat ‘de markt verslaan’ vaker geluk dan wijsheid is.

Wat is een actief beheerd fonds? 

Een actief beheerd fonds is een beleggingsfonds waarbij de beheerders – de professionals die het fonds samenstellen en onderhouden – actief beleggingen kopen en verkopen. Dat doen ze om een hoger rendement te halen dan een vergelijkbaar passief beheerd fonds. In een beleggingsfonds zitten bijvoorbeeld aandelen van verschillende bedrijven. 

En particuliere beleggers? 

SPIVA kijkt naar professionals, maar hoe doen particuliere beleggers het? Ook daar is onderzoek naar gedaan, bijvoorbeeld door Brad Barber en Terrance Odean aan de Universiteit van Californië. In een inmiddels beroemde paper trekken ook zij de conclusie: actieve beleggers halen gemiddeld slechtere resultaten dan passieve beleggers. 

Conclusies uit onderzoek van Barber en Odean onder 65.000 beleggers tussen 1991 en 1996: 

• De 20% actiefst handelende beleggers haalde gemiddeld een rendement van 11,4% (na aftrek van kosten)
• De 20% minst handelende beleggers haalde gemiddeld een rendement van 18,5% (na aftrek van kosten)
• Kortom: de passiefste beleggers haalden 7 procentpunt meer rendement dan de actiefste beleggers in het onderzoek (2000)

Bron: The Behavior of Individual Investors, Barber en Odean, 2011

Het transactiekosteneffect

Transactiekosten spelen een grote rol in deze resultaten: actieve beleggers handelen meer en de kosten die dat met zich meebrengt, drukken op het rendement. Maar Barber en Odean signaleren ook dat particuliere beleggers niet zo goed zijn in het selecteren van aandelen – het lukt ze niet om de ‘winnaars’ te vinden. 

Beleggen vrouwen beter dan mannen?

Grappig feitje: alle actieve beleggers presteerden gemiddeld slechter dan passieve beleggers, maar de mannen deden het nog een stukje slechter dan de vrouwen. Als verklaring hiervoor geven Barber en Odean (2011) dat mannen vaker aandelen kopen en verkopen, en dus ook meer transactiekosten betalen.

Waarom is actief beleggen zo moeilijk? 

Slecht nieuws dus voor de fans van actief beleggen: de cijfers laten zien dat zij het gemiddeld slechter doen dan hun passieve tegenhangers. Het is dan ook niet makkelijk om de markten te verslaan: 

1. De toekomst voorspellen is (bijna) onmogelijk. Koersen worden door zo veel factoren beïnvloed, dat de kans heel groot is dat je iets belangrijks mist.
2. Kosten tikken hard aan. Elke transactie kost geld. Die kosten moet je iedere keer eerst terugverdienen voordat je de index überhaupt kunt verslaan.
3. Winnen lukt misschien een keertje, maar het succes volhouden is lastig. Zelfs professioneel beheerde fondsen die een keer de index hebben verslagen, kunnen dat in de jaren erop niet herhalen. 

Dus: wat geeft het beste rendement? 

Hoewel je in theorie met actief beleggen hogere rendementen kunt halen dan met passief beleggen, blijkt uit historisch onderzoek dat passief beleggen gemiddeld de beste rendementen heeft opgeleverd. Voor de meeste mensen – of dat nou professionals zijn of particulieren – werkte actief beleggen niet. 

Natuurlijk blijft het een persoonlijke keuze of je actief of passief gaat beleggen. Wil je toch de gok wagen door zelf te selecteren en te timen? Of kies je voor gespreid en passief te beleggen? Uiteindelijk is dat aan jou als belegger. Maar neem je beslissing in elk geval goed geïnformeerd, op basis van onderzoek.