Aangifte inkomstenbelasting, simpel uitgelegd

Elk jaar tussen 1 maart en 1 mei loggen miljoenen Nederlanders weer in op Belastingdienst.nl om aangifte inkomstenbelasting te doen. Ook voor jou is dat misschien vaste prik. Wil jij er soepel doorheen fietsen dit jaar? Lees dan onze uitleg over de aangifte inkomstenbelasting. 

Wat is aangifte inkomstenbelasting? 

Inkomstenbelasting is de belasting die je betaalt over inkomen als salaris, verdiende spaarrente en beleggingsrendement. Via je aangifte laat je de Belastingdienst weten hoeveel je vorig jaar aan inkomsten ontving. Op basis hiervan bepaalt de Belastingdienst hoeveel inkomstenbelasting je moet betalen. 

Soms heb je geluk en zijn bepaalde gegevens al voor je ingevuld, bijvoorbeeld door je werkgever. Ook Peaks levert alle verplichte informatie direct aan bij de Belastingdienst. 

Let op: je aangifte gaat altijd over je inkomen van vorig jaar. Dus in 2026 doe je aangifte over 2025. 

Is belastingaangifte doen verplicht? 

Niet iedereen hoeft belastingaangifte te doen, maar voor veel mensen is het verplicht. Als je een brief hebt ontvangen van de Belastingdienst waarin staat dat je aangifte moet doen, dan kom je er niet onderuit. Je riskeert dan zelfs een boete als je de aangifte overslaat. 

Heb je geen (papieren) brief ontvangen, controleer dan voor de zekerheid je online Mijn Belastingdienst-omgeving. Het kan zijn dat je de brief wel digitaal hebt gehad en dus toch aangifte moet doen. 

Belastingboxen en belastingschijven: wat zijn dat?

Zodra je aan de slag gaat met je belastingaangifte, kom je de termen ‘belastingboxen’ en ‘belastingschijven’ tegen. Dit is wat ze betekenen:

Belastingboxen kun je zien als dozen waarin de Belastingdienst verschillende soorten inkomsten sorteert. Er zijn er 3: 

Belastingschijven geven aan welke tarieven bij een bepaald inkomen horen. Kijk bijvoorbeeld naar de belastingschijven voor box 1 die horen bij 2025 (het jaar waarover je in 2026 aangifte doet):

Je ziet dat bij hogere inkomens, een hoger belastingtarief hoort; Nederland heeft een ‘progressief belastingstelsel’.

Goed om te weten: als jouw totale inkomen in een hogere schijf valt, dan hoef je dat hogere tarief niet over je hele inkomen te betalen. Dit doe je alleen over het deel dat binnen de hogere schijf valt. 

Dus stel: je hebt in 2025, € 47.000 verdiend in box 1. Dan val je in belastingschijf 2. Tot 

€ 38.441 betaal je 35,82% belasting, over de rest betaal je 37,48%. 

Box 3 is een geval apart 

Belastingboxen 1 en 2 werken met belastingschijven, maar belastingbox 3 (‘Inkomen uit sparen en beleggen’) is een geval apart. Deze box kent maar 1 tarief, en dat is 36% (in 2025 en 2026). 

Box 3 maakt wel een ander onderscheid: tussen inkomsten uit sparen (rente) en uit andere bezittingen, zoals beleggingen (rendement). De reden hiervoor is dat sparen vaak minder inkomen oplevert dan bijvoorbeeld beleggen (al kan dit per jaar en per individueel geval verschillen).

De Belastingdienst gaat ervan uit dat spaargeld in 2025, 1,37% aan rente opleverde. En dat je aan andere bezittingen, zoals beleggingen, 5,88% rendement verdiende. Dit zijn gemiddelden, of in Belastingdiensttaal: ‘fictieve rendementspercentages’. 

Simpel gezegd betaal je dus 36% belasting over: 

• 1,37% van de waarde van je banktegoeden op 1 januari 2025

• 5,88% van de waarde van je andere bezittingen, zoals beleggingen op 1 januari 2025

Als je schulden hebt, mag je deze onder voorwaarden en vanaf een bepaalde drempel aftrekken van je vermogen in box 3. 

Box 3: fictief en werkelijk rendement

De percentages hierboven zijn gemiddelden. Maar wat nou als je in 2025 minder box 3-inkomsten had dan de Belastingdienst heeft ingeschat? 

In dat geval mag je bij je aangifte je werkelijke rendement opgeven. Zo voorkom je dat je te veel belasting betaalt in box 3. Het kan zijn dat de Belastingdienst dit zelf al correct voor jou heeft ingevuld in je aangifte.

Inkomsten uit eigen woning: hoe zit dat?

Als je goed kijkt naar box 1, dan zie je daar ‘inkomsten uit eigen woning’ staan. Maar wat betekent dat? 

De Belastingdienst vindt dat huiseigenaren vermogen opbouwen doordat hun huis meer waard wordt, en ziet dat als inkomen. Dat je niks met dit vermogen kunt totdat je je huis hebt verkocht, doet er voor de Belastingdienst niet toe. 

Als huiseigenaar moet je inkomstenbelasting betalen over het fictieve inkomen dat je opbouwt met je koophuis. Dit heet het eigenwoningforfait. Het eigenwoningforfait is altijd een percentage van de WOZ-waarde.

Heb je een tweede, derde of misschien zelfs vierde huis? Dat valt niet in box 1, maar in box 3. 

Hoe werkt een belastingteruggaaf?

Als je in loondienst werkt, is de kans groot dat je de belasting over je salaris al hebt betaald zonder dat je het doorhad. Veel werkgevers houden namelijk voor hun werknemers inkomstenbelasting in van het salaris. Als werknemer ontvang je dan salaris waar de inkomstenbelasting al vanaf is gehaald. 

Het is mogelijk dat je werkgever te veel belasting voor je inhoudt. Dit controleer je via je aangifte inkomstenbelasting. Te veel betaalde belasting krijg je terug.

Er zijn nog andere manieren waarop je belasting kunt terugkrijgen, bijvoorbeeld wanneer je recht hebt op bepaalde heffingskortingen en aftrekposten. 

Wat zijn heffingskortingen?

Met heffingskortingen krijg je korting op je inkomstenbelasting. Zo is er een arbeidskorting voor iedereen die werkt. En als je groen belegt, kun je ook korting krijgen. Een overzicht van alle heffingskortingen vind je hier. 

Wat zijn aftrekposten? 

Bij je belastingaangifte mag je aftrekposten opgeven. Dat zijn uitgaven die je in het voorgaande jaar had waarover je geen belasting hoeft te betalen. Je trekt deze bedragen af van je totale inkomen, waardoor je inkomen lager uitpakt en je dus minder belasting hoeft te betalen. 

Voorbeelden van aftrekposten zijn: 

• OV-kosten voor woon-werkverkeer

• bepaalde kosten voor je eigen woning (hypotheekrenteaftrek)

• inleg op een aanvullende pensioenrekening (lijfrente), zoals de Peaks Pensioenrekening

• kosten voor specifieke zorg

Houd er wel rekening mee dat er voor elke aftrekpost voorwaarden gelden waaraan je moet voldoen. Op de site van de Belastingdienst vind je hier meer informatie over. En ook in je aangifteformulier staat informatie over aftrekposten. 

Let op: Peaks is geen belastingadviseur. Dit artikel is dan ook niet bedoeld om je persoonlijk belastingadvies te geven. Je aangifte inkomstenbelasting is je eigen verantwoordelijkheid en hoeveel belasting je betaalt, is afhankelijk van jouw persoonlijke situatie.